वर्गात रंगावरून, वजनावरून किंवा उंचीवरून कोणी काहीतरी बोललं, किंवा वर्गाच्या व्हॉट्सॲप ग्रुपवर याबद्दल विनोद केला गेला — हे खूप त्रासदायक, अपमानास्पद वाटू शकतं, आणि हे वाटणं पूर्णपणे रास्त आहे. भारतातील किशोरवयीन मुलींवरील अभ्यासांनुसार, मोठ्या प्रमाणात मुलींना स्वतःच्या दिसण्याबद्दल असमाधान वाटतं — त्यामुळे हा अनुभव तुम्ही एकटीने घेत नाही आहात, हे आधी लक्षात घेणं महत्त्वाचं आहे.
हे इतकं त्रासदायक का वाटतं?
किशोरवयात शरीर वेगाने बदलत असतं, आणि याच काळात मित्र-मैत्रिणींचं मत खूप महत्त्वाचं वाटू लागतं. त्यामुळे दिसण्यावरून झालेली टिप्पणी, इतर वेळेपेक्षा जास्त खोलवर लागते. हे स्वाभाविक आहे — यात "जास्तच मनाला लावून घेतलं" असं काही नाही.
चिडवलं गेल्यावर काय करावं?
- लगेच प्रतिक्रिया न देता, एक क्षण थांबणं — रागाच्या किंवा दुःखाच्या भरात लगेच उत्तर देण्याऐवजी, स्वतःला शांत करण्यासाठी थोडा वेळ घेणं उपयुक्त ठरतं
- विश्वासू व्यक्तीशी बोलणं — आई, मैत्रीण किंवा शिक्षिका — कोणाशी तरी हे शेअर केल्याने ओझं हलकं होतं
- व्हॉट्सॲप ग्रुपवरील चिडवण्याबद्दल पुरावा ठेवणं — स्क्रीनशॉट घेऊन ठेवणं, आणि सतत किंवा तीव्र त्रास होत असल्यास हे शिक्षक/पालकांना दाखवणं
- ते सतत होत असेल, तर शाळेला कळवणं — शाळेत याबद्दल तक्रार करणं लाजिरवाणं नाही, ही तुमची जबाबदारी नाही तर चिडवणाऱ्याची चूक आहे
स्वतःबद्दल कसं वाटून घ्यावं?
तुमची किंमत तुमच्या रंगावर, वजनावर किंवा उंचीवर ठरत नाही. सोशल मीडिया व जाहिरातींमध्ये दिसणारं "परिपूर्ण" सौंदर्य हे बहुतांश वेळा वास्तविक नसतं — फिल्टर्स, एडिटिंग यांमुळे तयार केलेलं असतं. याबद्दल अधिक सविस्तर माहितीसाठी आमचा सोशल मीडिया व न्यूनगंडावरील लेख वाचा.
त्वचा उजळ करण्याच्या उत्पादनांबद्दल एक महत्त्वाचा इशारा
रंगावरून चिडवलं गेल्यास, अनेक मुली त्वचा "उजळ" करणारी क्रीम्स किंवा उत्पादनं वापरण्याचा विचार करतात. याबद्दल एक स्पष्ट, प्रामाणिक इशारा देणं गरजेचं आहे — बाजारातील काही उत्पादनांमध्ये मर्क्युरी (पारा), स्टिरॉइड्स (उदा. बेटामेथासोन) यांसारखे घटक असू शकतात, जे नियमित वापरासाठी सुरक्षित नाहीत आणि त्वचेला दीर्घकालीन नुकसान पोहोचवू शकतात — त्वचा पातळ होणे, रक्तवाहिन्या दिसू लागणे, सतत जळजळ किंवा लालसरपणा. सोशल मीडियावर लोकप्रिय दिसणारी उत्पादनंही यातून सुटलेली नाहीत.
त्वचेची काळजी घेण्याचा योग्य मार्ग म्हणजे कोणत्याही उत्पादनाच्या जाहिरातीवर विसंबून राहण्याऐवजी, त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे. मुरुम किंवा त्वचेच्या इतर समस्यांसाठी शास्त्रीय, सुरक्षित उपायांबद्दल आमचा हार्मोनल मुरुमांवरील लेख वाचा — त्यातील दृष्टिकोन (जाहिरातींऐवजी शास्त्रीय माहितीवर विश्वास ठेवणे) इथेही तितकाच लागू होतो.
मदत कधी घ्यावी?
चिडवणं सतत होत असेल, तीव्र त्रास देत असेल, किंवा त्यामुळे शाळेत जायला नकोसं वाटू लागलं असेल — तर हे एकट्याने सहन करण्याची गोष्ट नाही. घरातल्या एखाद्या विश्वासू व्यक्तीशी किंवा शाळेतील समुपदेशकाशी बोलणं महत्त्वाचं आहे.
मदत कुठे मिळेल?
- टेली-मानस — १४४१६ (केंद्र सरकारची राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य हेल्पलाइन, २०+ भाषांमध्ये, २४ तास उपलब्ध)
- NIMHANS सारख्या संस्थांमार्फत उपलब्ध संसाधनं व मार्गदर्शन
- नजीकचे समुपदेशक किंवा शाळेतील मार्गदर्शन शिक्षक
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
चिडवणाऱ्याला काहीच उत्तर न देणं योग्य आहे का?
काहीवेळा दुर्लक्ष करणं परिणामकारक ठरतं, पण चिडवणं सतत होत असल्यास दुर्लक्ष पुरेसं नसतं — अशा वेळी विश्वासू व्यक्तीची मदत घेणं जास्त उपयुक्त ठरतं.
सगळ्या मैत्रिणी बारीक किंवा गोऱ्या दिसतात, मीच वेगळी का?
प्रत्येक शरीर वेगळं असतं आणि हे पूर्णपणे सामान्य आहे — सोशल मीडियावर दिसणारं "आदर्श" शरीर हे बहुतांश वेळा फिल्टर व एडिटिंगमुळे तयार केलेलं असतं, वास्तविक नसतं.
त्वचा उजळ करणारी क्रीम्स पूर्णपणे वापरूच नयेत का?
कोणतंही उत्पादन वापरण्याआधी त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणं सर्वात सुरक्षित आहे. जाहिरातींवर विसंबून, विशेषतः अनोळखी किंवा सोशल मीडियावरील उत्पादनं स्वतःहून वापरणं टाळावं.
शाळेत तक्रार केल्याने परिस्थिती आणखी बिघडेल का, अशी भीती वाटते — काय करावं?
ही भीती स्वाभाविक आहे, पण चिडवणं लपवून ठेवल्याने ते सहसा थांबत नाही. विश्वासू शिक्षक किंवा पालकांशी बोलून, परिस्थिती कशी हाताळावी याबद्दल एकत्र विचार करणं उपयुक्त ठरतं.
